HMAS Australia
l
  Położenie stępki 26.06.1910
Wodowanie 25.10.1911
W służbie od 21.06.1913
Modernizacje -
Zatopiony 12.04.1924
Jednostki siostrzane 2
Wyporność 18 800, pełna 22 490 ts
Wymiary d-179,8 s-24,4 z-9,2 m
Uzbrojenie 8x305, 16x102, 8x102 mm
Pancerz pb 152-102, pp 64-38 mm
Prędkość maks. 25 w
Załoga 818
l
 
Indeks

Aktualnosci

Capital Ships
Utracone OL
Utracone L

Arizona
Arkansas
Ark Royal
Audacious
Australia
Baden
Bismarck
Espana
Fuso
Graf Zeppelin
Hermes
Hood
Indefatigable
Invincible
Kirishima
König
Kronprinz
Lexington
Lützow
Markgraf
Musashi
Mutsu
Nagato
Oriskany
Ostfriesland
Prince of Wales
Queen Mary
Repulse
Roma
Royal Oak
Saratoga
Scharnhorst
Szent István
Thuringen
Tirpitz
Utah
Vanguard
Yamashiro
Yamato
Yorktown
HMS Australia był to krążownik liniowy, drugi z trzech okrętów typu Indefatigable - mało twórczego rozwinięcia pierwszych brytyjskich (i tym samym w ogóle pierwszych) krążowników liniowych typu Invincible. Jak to w Imperium bywało, okręt został zamówiony i sfinansowany przez byłą kolonię, stąd nosił nazwę Australia i przydomek HMAS (His Majesty Australian Ship). Trzeci okręt tego typu, HMS New Zealand, jak sama nazwa wskazuje był "darem" Nowej Zelandii, jednak cały żywot spędzi w formacjach Royal Navy.
Od poprzedników krążowniki te różniły się nieco większą wypornością (pełna: 22 490 t), co stworzyło możliwość zwiększenia dystansu pomiędzy znajdującymi się na śródokręciu wieżami artylerii głównej (łącznie: 8x305 mm). Poza tym dziedziczyły wszystkie "grzechy" poprzedników, włącznie z symbolicznym, wobec stawianych przed nimi zadań, opancerzeniem. Rownocześnie były przedstawiane w materiałach prasowych jako szczytowe osiągnięcie brytyjskiego przemysłu stoczniowego, co szybko zrodziło nader fałszywe wyobrażenia na ich temat. I jak wiadomo, nie skończyło się to dobrze...
l
Okręt był budowany w Clydebank w Szkocji. Zwodowany w 1911 roku, do służby wszedł 23 czerwca 1913. W tym samym roku pożeglował na antypody, aby stać się jednostką flagową australijskiej floty. Odwołany w 1915 roku, znalazł się w składzie 2. eskadry krążowników liniowych działającej na Morzu Północnym. Z powodu uszkodzeń po zderzeniu z HMS New Zealand nie wziął udziału w bitwie jutlandzkiej. Był jednak obecny podczas przyjęcia kapitulacji niemieckiej Hochseeflotte w Scapa Flow. W 1919 roku zwolniony został ostatecznie z wojennych obowiązków i 23 kwietnia wyruszył w drogę powrotną do Australii, gdzie dotarł w połowie czerwca. Trzy lata później został został z powodów finansowych przeniesiony do rezerwy. W 1922, kiedy to zapadły postanowienia konferencji waszyngtońskiej, zaczęło się też liczenie ciężkich okrętów i kwalifikowanie jednostek przeznaczonych do usunięcia ze służby. Australijski krążownik (podobnie jak i jednostka nowozelandzka oraz w ogóle wszystkie brytyjskie wczesne krążowniki liniowe) zostały spisane na straty. Nie był już wówczas w pełni sprawym okrętem - wiele elementów wyposażenia zostało wymontowanych na potrzeby innych jednostek - jak stwierdzono jednak później, w pełni nadawał się do modernizacji i przezbrojenia (amunicja do dział 305 mm nie była już produkowana, jako że wyszły one w tych latach z użycia w Royal Navy), Australia miała też podstawy prawne aby nie podporządkować się dyktatowi Korony i, tym samym, artykułom traktatu.
Zdecydowano jednak inaczej. Ministerstwo Obrony zadbało wcześniej o usunięcie z okrętu wszystkiego, co przedstawiało jakąś wartość, i przekazanie poszczególnych elementów (jak syrena parowa czy znajdujący się do dzisiaj w jednej z izb gmachu parlamentu w Canberze stół admiralski) różnym instytucjom albo sprzedanie ich w roli pamiątek. Część zachowano do wykorzystania na innych okrętach wojennych. Z braku mocy stoczniowych krążownik nie miał był złomowany, ale zatopiony na głębokiej wodzie.
Uroczyste pożegnanie odbyło się 12 kwietnia 1924 roku. HMS Australia został wyholowany na odległość 24 mil od brzegów Inner South Head pod Sydney, gdzie ostatni ludzie opuścili pokład, otwierając wcześniej kingstony. Okręt położył się powoli na lewą burtę i w tej pozycji zapadł się rufą w morze...
l
HMAS Australia podczas przygotowań do samozatopienia
Po doholowaniu na miejsce okręt został opuszczony przez ostatnich ludzi i z wolna zniknął pod powierzchnią...
l
l
Lokalizacja wraku miała miejsce w 1990 roku - dokonał tego, przy okazji wykonywania normalnych obowiązków, zespół przedsiębiorstwa zajmującego się układaniem kabli na dnie morza. Podano wówczas, że krążownik spoczywa na głębokości 380 metrów. Pierwsze interpretacje obrazu sonarowego sugerowały, że leży on na burcie i zasadniczo nie jest uszkodzony, chociaż dodawano także, że wedle wszelkiego prawdopodobieństwa obrósł przez ponad osiemdziesiąt lat różnymi okazami morskiego życia.
W 2006 roku pojawiły się doniesienia o planowanym dotarciu do wraku z pomocą zdalnie sterowanych pojazdów podwodnych - w ramach projektu historycznego Deep Australia, prowadzonego przez trudniącą się badaniami podwodnymi firmę Deep Ocean Expeditions. Zapowiadane badanie wraku zostało przeprowadzone w marcu 2007 roku przez Defence Maritime Services pod kierunkiem Royal Australian Navy. Wyniki prac pozwoliły na jednoznaczną identyfikację wraku jako HMAS Australia i opisanie jego stanu. Okazało się, że kadłub spoczywa jednak do góry dnem, zgubiwszy podczas tonięcia wszystkie wieże działowe (znajdujące się niepodal). Leży się też głębiej, niż wcześniej sądzono, 390-400 metrów pod powierzchnią morza. Badania zaowocowały maju 2011 roku obszernym i bogato ilustrowanym raportem opubilkowanym przez rządową agendę Office of Environment and Heritage (link poniżej).
l
Historia bojowa HMAS Australia http://www.navy.gov.au/spc/history/ships/australia1.html
Tekst rozważający zasadność zatopienia HMAS Australia http://www.navy.gov.au/spc/semaphore/issue5_2004.html
Notatka o odkryciu wraku http://www.aima.iinet.net.au/publications/newsletters/docs/NLv22n3y03.pdf
Informacja o zamiarze jego zbadania http://www.deepoceanquest.com/pro/deep_australia.pdf
Raport z badań wraku krążownika (2011) http://www.environment.nsw.gov.au/resources/heritagebranch/heritage/media/hmasaustraliawreckinspectionrpt.pdf
l
Copyright © 2007-2018 by Estraven